EMAMAKI: 100
SIKHATSI: 2½ EMA-AWA
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA
LIPHEPHA LESITSATFU
LIBANGA 12
SIGABA A
INDZABA 
LOKUCUKETFWE:20
Indzaba kufanele ikhombise kuticambela, ihambisane nesihloko, ibe nemibono lekhutsata kucabanga nalevutsiwe, ihehe.
Licophelo lekuticambela lingemalengiso, indzaba inamatsele esihlokweni, nemibono ikhutsata kucabanga, ivutsiwe futsi iyaheha ngemalengiso.
Lizinga lekuticambela ngalokuncomekako, indzaba ihambisana nesihloko nemibono inekujula kwemcondvo futsi iyaheha ngalokuncomekako.
Imibono iyajabulisa, inekuticambela lokulingene, ihambisana nesihloko ngalokulingene.
LULWIMI: 
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, kusebentisa lulwimi lolunongiwe (tinongo, tisho netaga,) lupelomagama, kusebentisa timphawu.
Imisho yakhekhe ngemalengiso, emagama akhetfwe ngalokufanele, lulwimi lolunongiwe lusetjentiswe ngemalengiso, kukhetfwa kwemagama kungemalengiso futsi kuvutsiwe, indzaba ayinamaphutsa. elupelomagama, timphawu tisetjentiswe ngalokufanele.
Imisho yakheke ngalokuncomekako, kunebugagu ekukhetfweni kwemagama, lulwimi lolunongiwe lusetjentiswe ngalokuncomekako, indzaba ayinamaphutsa lamanyenti elupelomagama, timphawu letisetjentiswe ngemphumelelo.
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha indzaba yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokulingene, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama.
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, indzaba enemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
Singeniso lesihambisana nesihloko, kwakheka kwetindzima, siphetfo lesihambisana nendzaba, budze.
Singeniso nesiphetfo lokunembako, tindzima tiyachumana ngemalengiso, tindze ngalokufanele, budze bendzaba buhambisana netidzingo tesihloko.
Singeniso nesiphetfo kuyancomeka, tindzima tiyachumana ngalokuncomekako, tindze ngalokufanele, budze bendzaba bulungile
Singeniso nesiphetfo lesemukelekile, tindzima tiyachumana ngalokulingene tindze ngalokufanele, budze bendzaba buyenetisa
Singeniso nesiphetfo akucaci, tindzima atichumani, kulesinye sikhatsi atikho nobe tindze kakhulu, budze bendzaba abemukeleki.
LUHLAKA 
Kunebufakazi bekuhlela nobe kwakha luhlaka lobungemalengiso .
Kunebufakazi bekuhlela nobe kwakha luhlaka lobuncomekako.
Kunebufakazi bekuhlela nobe kwakha luhlaka lobulingene.
Abukho bufakazi bekuhlela nobe kwakha luhlaka
SIGABA B
INCWADZI 
LOKUCUKETFWE: 
Incwadzi kufanele ikhombise kuticambela, ihambisane nesihloko, ibe nemibono lekhutsata kucabanga nalevutsiwe, ihehe.
Licophelo lekuticambela lingemalengiso, incwadzi inamatsele esihlokweni, imibono ikhutsata kucabanga, ivutsiwe futsi iyaheha ngemalengiso.
Lizinga lekuticambela ngalokuncomekako, incwadzi ihambisana nesihloko nemibono inekujula kwemcondvo futsi iyajabulisa
Imibono iyajabulisa, inekuticambela lokulungene, ihambisana nesihloko ngalokulingene
LULWIMI: 
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista, lupelomagama, kusebentisa timphawu.
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha incwadzi yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokulingene, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama.
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, incwadzi inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
Incwadzi yebungani
Likheli 
Sibingelelo Sivaleliso 
Incwadzi yemsebenti
Likheli Lekucala Likheli Lesibili -alibe nesikhundla
Sibingelelo 
Sihloko 
Sivaleliso 
INKHULUMOMPHENDVULWANO 
LOKUCUKETFWE 
Inkhulumomphendvulwano kufanele ikhombise kuticambela, ihambisane nesihloko, ibe nemibono lekhutsata kucabanga nalevutsiwe, ihehe.
Licophelo lekuticambela lingemalengiso, inamatsele esihlokweni, imibono ikhutsata kucabanga, ivutsiwe futsi iyaheha ngemalengiso
Lizinga lekuticambela lisecophelweni lelisetulu, ihambisana nesihloko, imibono inekujula kwemcondvo futsi iyajabulisa.
Imibono iyajabulisa, inekuticambela lokulingene, ihambisana nesihloko ngalokulingene.
LULWIMI: 
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista, lupelomagama, kusebentisa timphawu.
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokwenetisako, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
INKHULUMO 
LOKUCUKETFWE: 
Inkhulumo kufanele ikhombise kuticambela, ihambisane nesihloko, ibe nemibono lekhutsata kucabanga nalevutsiwe, ihehe.
Licophelo lekuticambela lingemalengiso, inkhulumo inamatsele esihlokweni, imibono ikhutsata kucabanga, ivutsiwe futsi iyaheha.
Lizinga lekuticambela liyancomeka inkhulumo ihambisana nesihloko imibono inekujula kwemcondvo futsi iyajabulisa.
Imibono iyajabulisa, inekuticambela lokulingene, ihambisana nesihloko ngalokulingene.
Singeniso, lesiveta kubonga sihlalo netetsameli (ngekushiyana kwato) kwetfula sihloko, kwakheka kwetindzima, siphetfo lesihambisana nenkhulumo, budze.
Singeniso nesiphetfo lokunembako, tindzima tiyachumana ngemalengiso tindze ngalokufanele, budze benkhulumo buhambisana netidzingo tesihloko
Singeniso nesiphetfo kuyancomeka, tindzima tiyachumana ngalokuncomekako tindze ngalokufanele, budze bendzaba bulungile.
Singeniso nesiphetfo lesemukelekile, tindzima tiyachumana ngalokulingene tindze ngalokufanele, budze benkhulumo buyenetisa.
Singeniso nesiphetfo akucaci, tindzima atichumani, kulesinye sikhatsi atikho nobe tindze kakhulu, budze benkhulumo abemukeleki.
LULWIMI: 
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista, lupelomagama, kusebentisa timphawu
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokulingene, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
LOKUCUKETFWE: 
Umlandvomufi awuhambisane nesihloko. Awuvete imininingwane lelandzelako: lephatselene nekutalwa kwemufi, imfundvo, umsebenti, lusuku lwekufa nendlela lafe ngayo, umndeni lawushiyako.
Licophelo lekuticambela lingemalengiso, umlandvomufi unamatsele esihlokweni, nemibono ikhutsata kucabanga, ivutsiwe ngemalengiso.
Lizinga lekuticambela liyancomeka, umlandvomufi ihambisana nesihloko nemibono inekujula kwemcondvo futsi iyajabulisa.
Imibono iyajabulisa, inekuticambela lokulingene, ihambisana nesihloko ngalokulingene.
Kwakheka kwetindzima. Imininingwane ayilandzelane ngalendlela: lephatselene nekutalwa kwemufi, imfundvo, umsebenti, lusuku lwekufa nendlela lafe ngayo, umndeni lawushiyako. Budze.
Tindzima tiyachumana ngemalengiso tindze ngalokufanele, imininingwane iphelele ilandzelana ngendlela lefanele budze buhambisana netidzingo tesihloko
Tindzima tiyachumana ngalokuncomekako tindze ngalokufanele, imininingwane iphelele kepha kunekuphambana kancane ekulandzelaniseni budze buhambisana netidzingo tesihloko.
Tindzima tiyachumana ngalokulingene tindze ngalokufanele, mincane imininingwane lokungakavetwa ngemufi , kunekuphambana kancane ekulandzeianiseni imininingwane, budze buhambisana bemukelekile
LULWIMI: 
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista, lupelomagama, kusebentisa timphawu.
Imisho yakheke ngelizinga lelisetulu. emagama akhetfwe ngalokufanele, umoya nerejista kuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngalokuncomekako, ayinamaphutsa lamanyenti elupelomagama netimphawu tisetjentiswe ngemphumelelo.
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokwenetisako, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama.
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
LOKUCUKETFWE 
Incwadzimbiko ayihambisane nesihloko, ibe nemlayeto munye.
Ihambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
Ihambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe ngalokuncomekako
Ihambisana nesihloko ngalokulingene. Incenye yemininingwane ledzingekako ifakiwe, ivakala futsi ichazwe ngalokulingene.
Incwadzimbiko ihleleke ngemalengiso, imininingwane iphelele, ilandzelana ngendlela lefanele, budze buhambisana netidzingo tesihloko.
LULWIMI: 
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista, lupelomagama, kusebentisa timphawu.
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokulingene, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama.
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
LUHLELO NEMAMINITHI EMHLANGANO 
A LOKUCUKETFWE10
Luhlelo nemaminithi akuhambisane nenhlangano lebambe umhlangano.
Awavete naku lokulandzelako: Sihloko lesiveta lusuku, sikhatsi nendzawo, kuvulwa kwemhlangano, labakhona/labacolisile, kuvunywa kwemaminithi lengcile, lokuvuka emaminithini, tihlokwana lekwakhulunywa/ lekutawukhulunywa ngato,Lokunye lokuvukako, Kuvalwa kwemhlangano, Ligama lamabhalane . Emaminithini akavete imininingwane ngalokwenteka ngaphansi kwaleso naleso sihloko kanye netincumo letatsatfwa. Luhlelo luveta tihloko kuphela.
Kuhambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
Kuhambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe ngalokuncomekako
Kuhambisana nesihloko ngalokwenetisako. Incenye yemininingwane ledzingekako ifakiwe, ivakala futsi ichazwe ngalokulingene.
Luhlelo nemaminithi akube nanati tihlokwana, tilandzelane kanje: Kuvulwa kwemhlangano, Labakhona/labacolisile, Kuvunywa kwemaminithi lengcile,
Lokuvuka emaminithini, Tihlokwana lekwakhulunywa/ lekutawukhulunywa ngato,Lokunye lokuvukako, Kuvalwa kwemhlangano, Ligama lamabhalane .
Kuhleleke ngemalengiso imininingwane iphelele, ilandzelana ngendlela lefanele, budze buhambisana netidzingo tesihloko
Kuhleleke ngalokuncomekako, imininingwane iphelele kepha kunekuphambana kancane ekulandzelaniseni.
C LULWIMI: 10
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista, lupelomagama, kusebentisa timphawu.
Luhlelo lusebentisa sikhatsi lesitako.
Emaminithi asebentisa sikhatsi lesengca.
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokulingene, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama.
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
UMLANDVOMPHILO
A LOKUCUKETFWE
Imininingwane ayihambisane neluhlobo lwemsebenti. Ayivete loku : Imininingwane lephatselelne nemphilo, Imininingwane lephatselene nemfundvo, Imininingwane lephatselene nelwati lwemsebenti, labangatsintfwa.
Uhambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
Uhambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe ngalokuncomekako.
Uhambisana nesihloko ngalokwenetisako. Incenye yemininingwane ledzingekako ifakiwe, ivakala futsi ichazwe ngalokulungene.
Umlandvomphilo uhleleke ngemalengiso, imininingwane iphelele, ilandzelana ngendlela lefanele budze buhambisana netidzingo tesihloko.
Umlandvomphilo uhleleke ngalokuncomekako imininingwane iphelele kepha kunekuphambana kancane ekulandzelaniseni.
B LULWIMI: 10
Kwakha imisho, kukhetsa emagama, umoya nerejista, lupelomagama, kusebentisa timphawu.
Imisho yakheke ngalokuncomekako, emagama akhetfwe ngalokufanele , umoya nerejista kuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngalokuncomekako, ayinamaphuutsa lamanyenti elupelomagama netimphawu tisetjentiswe ngemphumelelo.
Imisho ingahle ibe nemaphutsa kuletinye tindzawo kepha yona iyevakala, emagama akhetfwe ngalokulingene, kusetjentiswe lulwimi lolumalula, kunemaphutsa lambalwa elupelomagama
Imisho ihlangahlangene, kukhetfwa kwemagama akwemukeleki, inemaphutsa lamanyenti kakhulu kuto tonkhe tinhlangotsi.
SIGABA C
SIKHANGISO/ IPHOSTA
LOKUCUKETFWE 
Kuhambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
Kuhambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle
Kuhambisana nesihloko ngalokulingene. Incenye yemininingwane ledzingekako ifakiwe, iyevakala futsi ichazwe ngalokulingene.
Ihleleke yetfulwa ngalokuhehako ngemalengiso, umlayeto ugcamile, wetfulwe ngebunono nangendlela letsintsa imiva ngemalengiso
Ihleleke yetfulwa ngalokuhehako ngalokuncomekako, umlayeto ugcamile, wetfulwe ngebunono nangendlela letsintsa imiva ngalokuncomekako.
Iheha ngalokulingene, umlayeto ugcamile ngalokulingene, wetfulwe ngebunono nangendlela letsintsa imiva ngalokulingene
LULWIMI 
Lulimi lolungahehi lolungenamaphutsa, luhambelana nesikhangisi netetsamelilwati ngalokulingene, umlayeto uvakala ngalokulingene.
TICONDZISO/TINKHOMBANDLELA 
LOKUCUKETFWE 
Sihambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
Sihambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti ledzingekako ivetiwe, iyevakala futsi ichazwe ngalokuncomekako
Sihambisana nesihloko ngalokulingene. Incenye yemininingwane ledzingekako ifakiwe, futsi ichazwe ngalokulingene.
Umsebenti wetfulwe ngemaphuzu ngendlela lelandzelelako ngemalengiso
Umsebenti wetfulwe ngemaphuzu ngendlela lelandzelelako ngalokuncomekako
LULWIMI 
Lulwimi alunamaphutsa, umlayeto uyevakala, ukwatile kukhetsa emagama nesitayela lokuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngemalengiso.
Lulwimi alunamaphutsa, umlayeto uvakala, ngalokuncomekako, ukwatile kukhetsa emagama nesitayela lokuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngalokuncomekako
Manyenti kakhulu emaphutsa elulwimi nemlayeto awuvakali.
LIKHADI LESIMEMO 
LOKUCUKETFWE 
Lihambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
Lihambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe ngalokuncomekako
Lihambisana nesihloko ngalokwenetisako. Incenye yemininingwane ledzingekako ifakiwe, ivakala futsi ichazwe ngalokwenetisako
Likhadi lihleleke ngemalengiso imininingwane iphelele ilandzelana ngendlela lefanele budze buhambisana netidzingo tesihloko.
Likhadi lihleleke ngalokuncomekako imininingwane iphelele kepha kunekuphambana kancane ekulandzekaniseni.
Likhadi lihleleke ngalokulingene mincane imininingwane lengakavetwa kunekuphambana kancane ekulandzelaniseni imininingwane.
LULWIMI 
Lulwimi alunamaphutsa, umlayeto uyevakala, ukwatile kukhetsa emagama nesitayela lokuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngemalengiso.
Lulwimi alunamaphutsa, umlayeto uvakala ngalokuncomekako, ukwatile kukhetsa emagama nesitayela lokuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngalokuncomekako
Lulwimi lunemaphutsa, umlayeto uvakala ngalokulingene, emagama nesitayela ahambisana ngalokulingene nenhloso netetsamelilwati.
Manyenti kakhulu emaphutsa elulwimi nemlayeto awuvakali.
IDAYARI 
LOKUCUKETFWE 
Idayari ayihambisane nesihloko. Ivete lusuku, sikhatsi, sigameko.
Ihambisana nesihloko ngemalengiso. Imininingwane ledzingekako iphelele, iyevakala futsi ichazwe kahle kakhulu.
Ihambisana nesihloko ngalokuncomekako. Imininingwane leminyenti ledzingekako ivetiwe, iyevakala futsi ichazwe ngalokuncomekako.
Ihambisana nesihloko ngalokulingene. Incenye yemininingwane ledzingekako ifakiwe, futsi ichazwe ngalokulingene.
Idayari ihleleke ngemalengiso imininingwane iphelele ilandzelana ngendlela lefanele budze buhambisana netidzingo tesihloko.
Idayari ihleleke ngalokuncomekako imininingwane iphelele kepha kunekuphambana kancane ekulandzelaniseni.
Idayari ihleleke ngalokulingene mincane imininingwane lengakavetwa kunekuphambana kancane ekulandzelaniseni imininingwane.
LULWIMI 
Lulwimi alunamaphutsa, umlayeto uyevakala, ukwatile kukhetsa emagama nesitayela lokuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngemalengiso.
Lulwimi alunamaphutsa, umlayeto uvakala ngalokuncomekako, ukwatile kukhetsa emagama nesitayela lokuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngalokuncomekako
Lulwimi lunemaphutsa, umlayeto uvakala ngalokulingene, emagama nesitayela kuhambisana nenhloso netetsamelilwati ngalokulingene.
Manyenti kakhulu emaphutsa elulwimi nemlayeto awuvakali.
